Gidsen
Zeilboot winterklaar maken: checklist stap voor stap
Door je boot winterklaar te maken bescherm je hem tot het voorjaar tegen vorst, vocht en verwaarlozing. De kern is overal hetzelfde: de motor onderhouden en beschermen, alle watersystemen aftappen of vorstvrij maken, de accu’s verzorgen, zeilen en kap droog van boord halen en zorgen dat de lucht blijft circuleren. Hoe ver je gaat, hangt af van het klimaat en van de vraag of de boot in het water blijft of op de kant gaat.
Motor
Ververs olie en oliefilter terwijl de motor warm is: de oude olie loopt beter weg en zuren en vuil blijven niet de hele winter in het blok zitten. Tank vol, zodat er minder ruimte is voor condens, en voeg een stabilisator of biocide tegen dieselpest toe als de motorfabrikant of je brandstofleverancier dat adviseert.
Bescherm het buitenwatercircuit tegen vorst: sluit de afsluiter en laat de draaiende motor via het buitenwaterfilter of de pompinlaat een geschikte antivries aanzuigen tot die uit de uitlaat komt. Gebruik een middel dat geschikt is voor je motor en zo min mogelijk schadelijk voor het milieu. Heeft je motor een gesloten koelcircuit, controleer dan of de antivries in de koelvloeistof sterk genoeg is voor de wintertemperaturen bij jou.
Sommige handleidingen raden aan de impeller in de winter uit te bouwen, zodat de schoepen niet vervormen; andere niet. Volg die van jou en laat een duidelijke notitie achter, zodat niemand de motor zonder impeller start.
Checklist
- Olie en oliefilter ververst terwijl de motor warm was
- Tank vol; stabilisator of biocide waar geadviseerd
- Brandstoffilter en waterafscheider gecontroleerd of vervangen
- Buitenwatercircuit doorgespoeld en gevuld met geschikte antivries
- Antivriesgehalte van de koelvloeistof gecontroleerd
- Impeller gecontroleerd en uitgebouwd als de handleiding dat voorschrijft
- V-snaren gecontroleerd op slijtage en scheurtjes; spanning volgens de handleiding
- Luchtinlaat en uitlaat afgesloten tegen vocht, met een briefje bij het contactslot
- Saildrive of buitenboordmotor onderhouden volgens de handleiding, inclusief de olie van de staart
Drinkwater, toilet en vuilwatertank
Water in tanks, leidingen, pomp en boiler kan bevriezen en ze laten scheuren. Tap af wat kan, zet de kranen open en laat ze openstaan, en blaas of pomp de laagste punten leeg. Is dat niet genoeg, gebruik dan een niet-giftige antivries voor drinkwatersystemen, nooit antivries voor de auto.
Pomp de vuilwatertank leeg, spoel het toilet door met zoet water en daarna met een geschikte niet-giftige antivries, en sluit de afsluiters van toilet en gootstenen.
Checklist
- Watertanks leeg
- Boiler afgetapt, of afgekoppeld en beschermd
- Kranen open, pomp en filters afgetapt
- Vuilwatertank leeggepompt en gespoeld
- Toilet doorgespoeld en beschermd met niet-giftige antivries
- Afvoer van de douchebak en de dekdouche afgetapt
Bilge en accu’s
Maak de bilge schoon en droog: olie en vuil stinken, verbergen lekkages en maken de controles in de winter lastiger. Blijft de boot in het water, dan moeten bilgepomp en vlotterschakelaar de hele winter werken, dus test ze en houd hun accu geladen.
Laad de accu’s helemaal op voordat je weggaat, want een volle accu kan veel beter tegen vorst dan een lege. Koppel ze daarna los, neem ze mee naar huis of hang ze aan een geschikte onderhoudslader.
Checklist
- Bilge schoongemaakt, gedroogd en gecontroleerd op lekkage
- Bilgepompen en vlotterschakelaar getest
- Accu’s volledig geladen
- Accu’s losgekoppeld, uitgebouwd of aan een onderhoudslader
- Accupolen schoongemaakt en beschermd
Zeilen, kap en lopend want
Haal de zeilen eraf, spoel zoute zeilen als het kan met zoet water en vouw ze pas op als ze helemaal droog zijn, want vochtige zeilen gaan schimmelen. Dit is ook een goed moment om ze door een zeilmaker te laten nakijken of repareren. Buiskap, bimini en kussens behandel je net zo.
Veel eigenaren trekken de vallen uit de mast en vervangen ze door dunne voorlopers. Zo blijven de vallen uit het weer en klapperen ze niet tegen de mast. Was lijnen die stijf staan van het zout en controleer ze op schavielen.
Checklist
- Zeilen eraf, droog en opgeborgen of bij de zeilmaker
- Buiskap, bimini en hoezen schoongemaakt en gedroogd
- Vallen vervangen door voorlopers, of van de mast af vastgezet
- Schoten en lijnen gewassen, gedroogd en gecontroleerd
- Schavielplekken en reparaties genoteerd voor het voorjaar
Dekbeslag, ventilatie en winterkleed
Spoel lieren, blokken en rails af met zoet water en noteer welke lier een onderhoudsbeurt nodig heeft. Benedendeks is schimmel de grootste vijand, dus houd de lucht in beweging: kastjes en deuren open, kussens rechtop zetten of mee naar huis nemen, eten en natte spullen van boord halen en de ventilatie openlaten.
Een winterkleed houdt regen, sneeuw en vuil buiten, maar er moet lucht onderdoor kunnen en het mag niet schuren tegen gelcoat of tuigage. Zet het stormvast vast.
Checklist
- Lieren, blokken en rails gespoeld; onderhoud genoteerd
- Eten, drinken en natte spullen van boord
- Kastjes, vloerluiken en deuren open; kussens rechtop of aan wal
- Ventilatie open; een ontvochtiger alleen waar die veilig kan draaien
- Winterkleed met luchtcirculatie en zonder schuurplekken
In het water of op de kant
In het water: landvasten dubbel en met schavielbescherming, extra stootwillen, de bilgepomp van stroom voorzien, en alle afsluiters dicht behalve die open moeten blijven, zoals die van de kuipafvoeren.
Op de kant: controleer of de bok of de schoren stevig staan en de steunen onder sterke punten zitten, zet de afvoeren open zodat er geen regenwater blijft staan, en grijp de kans om huiddoorvoeren, anodes, schroef en roer te bekijken. Is de mast gestreken, leg hem dan over de hele lengte ondersteund weg en inspecteer de tuigage nu die op ooghoogte ligt.
Waar de boot ook overwintert: kom regelmatig kijken, zeker na storm of strenge vorst, en controleer bilge, winterkleed, landvasten of bok, accu’s en tekenen van vocht.
Checklist
- In het water: landvasten dubbel, schavielbescherming en stootwillen
- In het water: bilgepomp van stroom voorzien en getest
- Op de kant: bok of schoren gecontroleerd, afvoeren open
- Op de kant: romp, anodes, huiddoorvoeren en schroef gecontroleerd
- Regelmatige controles gepland, ook na storm en vorst
Deze gids is alleen algemeen advies: volg altijd de handleiding van de fabrikant en vraag bij twijfel een erkende rigger, zeilmaker of monteur.