Gidsen
Veiligheidsuitrusting van je zeilboot checken: de checklist
Veiligheidsuitrusting ligt meestal opgeborgen in een bakskist, en juist daarom denk je er pas aan als je het echt nodig hebt. Loop alles na aan het begin van elk seizoen, kijk er voor langere tochten nog eens naar en laat wat professioneel onderhoud nodig heeft nakijken op het interval dat de fabrikant voorschrijft. Wat je aan boord moet hebben, hangt af van waar en hoe je vaart: de regels verschillen per land en bij wedstrijden per categorie (bijvoorbeeld de Offshore Special Regulations van World Sailing). Ook charterbedrijven en verzekeraars stellen vaak eigen eisen, dus zoek uit wat voor jou geldt.
Automatische reddingsvesten: controle en onderhoud
Een opblaasbaar reddingsvest werkt alleen als de gaspatroon vol is en de automaat op scherp staat, en allebei controleer je in een paar minuten. Open de hoes en kijk of de CO2-patroon handvast is ingedraaid, niet is gecorrodeerd en niet is gebruikt; staat het gewicht erop, weeg hem dan na. Controleer de vervaldatum van de automaat of het tablet, en heeft de automaat indicatoren, kijk dan of die aangeven dat hij gebruiksklaar is.
Doe één keer per seizoen een lektest: blaas het vest met je mond op via het mondventiel, nooit met de gaspatroon, laat het een paar uur of een nacht liggen en kijk of het nog stevig is. Laat het daarna leeglopen en vouw het weer op zoals de handleiding beschrijft. Naast je eigen controles laat je het vest onderhouden door de fabrikant of een erkend servicestation, op het interval dat de fabrikant voorschrijft.
Checklist
- CO2-patroon handvast ingedraaid, ongebruikt en zonder corrosie
- Patroon nagewogen, als het gewicht erop staat
- Automaat of tablet binnen de vervaldatum; indicator op gebruiksklaar, waar aanwezig
- Trekkoord voor handmatig opblazen goed bereikbaar en niet in de knoop
- Lektest: met de mond opgeblazen, na een paar uur of een nacht nog stevig
- Blaas, hoes en naden zonder schavielplekken, uv-schade en schimmel
- Kruisbanden, gespen, spraycap, lampje en fluitje in orde
- Passende herlaadset (rearm kit) voor het model aan boord
- Elk crewlid heeft een vest dat past en weet hoe hij het aantrekt
- Onderhoud op het interval dat de fabrikant voorschrijft
Harnas, lifelines en MOB-uitrusting
Harnas, veiligheidslijn en lifelines houden je aan boord, dus controleer ze als dragende onderdelen. Kijk of de singelband en de naden geen schavielplekken, sneetjes of verkleuring door uv hebben, en test of elke karabijnhaak goed opent, sluit en vanzelf vergrendelt. Een veiligheidslijn die een harde val heeft opgevangen of waarvan de overbelastingsindicator is geactiveerd, vervang je. Lifelines van singelband hebben te lijden van zonlicht; veel zeilers halen ze daarom weg als ze niet nodig zijn. Controleer ook de eindbeslagen en het dekbeslag waaraan ze vastzitten.
Gaat er toch iemand overboord, dan heb je uitrusting nodig die meteen klaarligt en een manier om de drenkeling weer aan boord te krijgen. Hoefijzerboei met lamp, werplijn en MOB-boei met vlag horen binnen bereik van de roerganger en mogen niet zo strak zijn vastgesjord dat niemand ze snel los krijgt. Oefen de man-over-boordmanoeuvre met je crew, inclusief het binnenhalen.
Checklist
- Singelband en naden van het harnas zonder schavielplekken, sneetjes of uv-verkleuring
- Karabijnhaken openen, sluiten en vergrendelen vanzelf; geen corrosie
- Veiligheidslijn vervangen na een harde val of als de overbelastingsindicator zichtbaar is
- Lifelines onbeschadigd, uiteinden vast, dekbeslag in orde
- Stevige punten om je aan te lijnen bij de kajuitingang en in de kuip
- Hoefijzerboei en lamp klaar voor gebruik; batterij van de lamp niet verlopen
- Werplijn zonder kinken en klaar om te gooien
- MOB-boei compleet, vlag en lamp in orde; opblaasbare modellen onderhouden volgens de fabrikant
- Middel om iemand weer aan boord te krijgen: zwemtrap, takel of reddingslus
- Man-over-boordmanoeuvre geoefend met de crew
Reddingsvlot: keuring en opstelling
Een reddingsvlot is verpakt en verzegeld, dus de binnenkant kun je niet zelf controleren. Het moet op het interval dat de fabrikant voorschrijft worden gekeurd bij een erkend servicestation; afhankelijk van het vlot is dat elk jaar of om de paar jaar. De datum van de volgende keuring staat meestal op een sticker op de container of de tas, en op het laatste keuringscertificaat. Meld het vlot op tijd aan, want vlak voor het seizoen hebben de servicestations het druk.
Tussen de keuringen door zorg je voor de buitenkant: container of tas onbeschadigd, houder en sjorbanden in orde, en de vanglijn vast aan een stevig punt aan boord. Heeft het vlot een hydrostatische ontkoppelaar, controleer dan de vervaldatum en of die gemonteerd is zoals de handleiding aangeeft. Weet welk noodpakket er in je vlot zit, zodat je wat ontbreekt in een grab bag kunt stoppen.
Checklist
- Datum van de volgende keuring bekend, van de sticker of het laatste certificaat
- Keuring geboekt bij een erkend servicestation, zoals de fabrikant voorschrijft
- Container of tas onbeschadigd, verzegeling intact
- Houder en sjorbanden stevig; snelsluiting werkt
- Vanglijn vast aan een stevig punt aan boord
- Hydrostatische ontkoppelaar, waar aanwezig, niet verlopen en goed gemonteerd
- Inhoud van het noodpakket bekend; grab bag ingepakt met wat ontbreekt
- Crew weet waar het vlot ligt en hoe het te water gaat
Noodsignalen, EPIRB en PLB
Pyrotechnische noodsignalen hebben een vervaldatum die erop gedrukt staat. Vervang ze voordat die verstrijkt en bewaar ze droog, in een waterdichte box die je snel kunt pakken. Verlopen noodsignalen zijn explosieven, geen afval: steek ze niet af om te oefenen, gooi ze niet bij het huisvuil en nooit overboord. Een noodsignaal zonder noodgeval kan een reddingsactie in gang zetten en is in veel landen verboden. Vraag je watersportwinkel of leverancier, of de lokale overheid, hoe je ze bij jou kunt inleveren.
Een EPIRB of PLB heeft een batterij binnen de vervaldatum nodig en een geldige registratie, zodat de reddingsdiensten weten van wie het baken is. Controleer de batterijdatum op de sticker, doe de zelftest alleen zoals de handleiding beschrijft en laat de batterij vervangen door een erkend servicepunt als de fabrikant dat voorschrijft. Registreer het baken bij de bevoegde instantie van het land waarvoor het is gecodeerd, en werk de gegevens bij als je boot, telefoonnummer of noodcontacten veranderen. Heeft de EPIRB een hydrostatische ontkoppelaar, controleer dan ook die datum.
Checklist
- Alle noodsignalen binnen de vervaldatum
- Noodsignalen droog, waterdicht en binnen handbereik opgeborgen
- Crew weet hoe elk type noodsignaal werkt en heeft de instructies gelezen
- Verlopen noodsignalen netjes ingeleverd, nooit afgestoken of gedumpt
- Batterijen van EPIRB en PLB binnen de vervaldatum
- Zelftest gedaan volgens de handleiding
- Baken geregistreerd, met actuele gegevens van eigenaar, boot en noodcontacten
- Hydrostatische ontkoppelaar van de EPIRB, waar aanwezig, niet verlopen
- EPIRB snel te pakken; PLB op het lichaam of binnen handbereik
Brandblussers, blusdeken en gasmelder
Controleer elke brandblusser: de manometer, als die er is, staat in het groen, borgpen en zegel zijn intact en de cilinder heeft geen deuken of corrosie. Hang de blussers op waar je ze kunt pakken op weg naar buiten en vanuit de kuip, niet achter in een bakskist. Sommige fabrikanten raden aan poederblussers af en toe om te keren, zodat het poeder niet samenpakt. Laat ze keuren of vervangen op het interval dat de fabrikant of de regels in je land voorschrijven, en altijd na gebruik.
De blusdeken hoort bij de kombuis, op een plek waar je hem pakt zonder over het fornuis te reiken. Test de gasmelder met de testknop zoals de handleiding beschrijft. De sensor zit laag, omdat flessengas zwaarder is dan lucht en zich in de bilge verzamelt. Sensoren gaan niet eeuwig mee, dus vervang ze wanneer de fabrikant dat aangeeft. Heb je een motor, kachel of kooktoestel aan boord, dan is een koolmonoxidemelder ook de moeite waard.
Checklist
- Manometers van de blussers in het groen, waar aanwezig
- Borgpen en zegel intact; geen deuken of corrosie
- Blussers binnen bereik van de uitgangen en vanuit de kuip opgehangen
- Datum van de volgende keuring of vervanging bekend, volgens fabrikant of regelgeving
- Gebruikte blussers vervangen of opnieuw gevuld
- Blusdeken bij de kombuis, te pakken zonder over het fornuis te reiken
- Gasmelder getest; sensor laag gemonteerd en binnen zijn levensduur
- Koolmonoxidemelder geplaatst en getest
- Gaskraan bij de fles dicht als je niet kookt
EHBO-kit en je lijst met vervaldata
Loop aan het begin van het seizoen de EHBO-kit na. Vervang wat is gebruikt of over de datum is, vooral medicijnen en steriel verbandmateriaal, en bewaar alles in een waterdichte box die iedereen aan boord kan vinden. Wat erin hoort, hangt af van hoe ver je van hulp vaart: voor een dagtocht langs de kust heb je minder nodig dan voor een oversteek op open zee. Een EHBO-cursus is minstens zo belangrijk als de kit zelf.
Veiligheidsuitrusting zit vol data: onderhoud en tablets van de reddingsvesten, de keuring van het vlot, noodsignalen, batterijen en registratie van de bakens, brandblussers en gassensoren. Zet ze allemaal op één lijst, met het item, de plek aan boord, het serienummer en wanneer het weer aan de beurt is, en loop die lijst na voor elk seizoen en voor langere tochten. Bestel vervanging op tijd.
Checklist
- EHBO-kit compleet; gebruikte spullen aangevuld
- Medicijnen en steriel materiaal binnen de houdbaarheidsdatum
- Kit in een waterdichte box die de hele crew kan vinden
- Middelen tegen zeeziekte aan boord; crew heeft eigen medicijnen bij zich
- EHBO-boekje aan boord; liefst iemand met een EHBO-diploma
- Lijst met vervaldata: item, plek aan boord, serienummer, volgende datum
- Lijst nagelopen voor elk seizoen en voor langere tochten
Deze gids is alleen algemeen advies: volg altijd de handleiding van de fabrikant en vraag bij twijfel een erkende rigger, zeilmaker of monteur.