Gidsen
Onderhoudsschema voor je zeilboot: wat moet wanneer
Een goed onderhoudsschema deelt elke klus in op onderhoudsinterval: korte checks voor elke tocht, een kleine ronde elke maand in het seizoen, grotere klussen aan het begin en eind van het seizoen, en werk met een lange termijn zoals staand want en afsluiters. Gebruik het schema hieronder als basis en stem het af op je boot, hoeveel je vaart en wat de fabrikanten adviseren.
Voor elke tocht
Deze checks kosten zo’n tien minuten en vangen de meeste problemen af die een dag op het water verpesten. Maak er een gewoonte van, of print de lijst en hang hem bij de kajuitingang.
Checklist
- Weer en getij gecheckt voor de hele tocht
- Motor: oliepeil, koelvloeistof, spanning van de V-snaar, afsluiter van de koelwaterinlaat open
- Na het starten komt er koelwater uit de uitlaat
- Genoeg brandstof, met reserve voor tegenwind en de weg terug op de motor
- Bilge droog of niet meer water dan normaal; bilgepomp schakelt in
- Wanten, stagen en splitpennen op het oog in orde; geen losse borgringen bij de spanschroeven
- Vallen, schoten en reeflijnen vrij en onbeschadigd
- Reddingsvesten, harnassen en lifelines aan boord en nagekeken
- Navigatieverlichting, marifoon en instrumenten werken
- Gas: slang en drukregelaar in orde, kraan dicht als je niet kookt
Maandelijks of regelmatig in het seizoen
Trek in het seizoen om de paar weken een uur uit voor een grondigere ronde. Wat je aan de steiger vindt, is meestal goedkoop te verhelpen; op zee kost hetzelfde probleem veel meer.
Checklist
- Alle afsluiters bedienen: helemaal open en dicht, zodat ze niet vastlopen
- Buitenwaterfilter schoonmaken, motorruim controleren op olie-, diesel- en waterlekkage
- Accu’s: laadtoestand, polen vast en schoon
- Bilgepompen testen, handmatig en elektrisch, inclusief vlotterschakelaar
- Zeilen controleren op schavielen, losse naden en uv-schade aan de uv-strook
- Lieren, blokken en rails afspoelen met zoet water; houden de stoppers?
- Landvasten en stootwillen controleren op schavielen
- Manometers van de brandblussers en, als die er is, de gasmelder controleren
Begin van het seizoen
De voorjaarsklussen zijn je kans om met een schone lei aan het seizoen te beginnen. Stond de boot op de kant, doe dan alles onder de waterlijn voordat hij weer het water in gaat.
Neem de motor na de winter rustig weer in gebruik: controleer olie en koelvloeistof, monteer alles wat je voor de winter hebt uitgebouwd (zoals de impeller) en let bij de eerste keer draaien op de koelwaterstroom en de temperatuur.
Checklist
- Antifouling aangebracht of bijgewerkt volgens de instructies van de fabrikant
- Anodes gecontroleerd en zo nodig vervangen
- Huiddoorvoeren en afsluiters gecontroleerd; slangklemmen vast en zonder corrosie
- Schroef, as, aslager en asafdichting gecontroleerd
- Roer en besturing gecontroleerd op speling
- Staand want gecontroleerd en afgesteld zodra de mast staat
- Veiligheidsuitrusting nagelopen: reddingsvesten, onderhoudsdatum reddingsvlot, noodsignalen, EHBO-kit
- Drinkwatersysteem doorgespoeld en ontsmet
Einde van het seizoen
Schrijf aan het eind van het seizoen alles op wat je onderweg dwarszat, nu je het nog weet. Die notities worden de klussenlijst voor volgend jaar.
Daarna maak je de boot winterklaar. Onze checklist om je zeilboot winterklaar te maken loopt stap voor stap door motor, watersystemen, accu’s, zeilen en ventilatie.
Checklist
- Gebreken en wensen van het seizoen genoteerd
- Onderdelen met een lange levertijd besteld voor de voorjaarsdrukte
- Zeilen eraf, zoute zeilen gespoeld, gedroogd en opgeborgen of naar de zeilmaker
- Motor winterklaar gemaakt, olie ververst
- Boot schoongemaakt, droog en goed geventileerd voor de winterstalling
Eén keer per jaar
Sommige klussen horen meestal bij het jaarlijkse uit het water halen of bij de motorbeurt. Gangbare intervallen hangen af van draaiuren en gebruik, dus kijk in de handleidingen van je motor en uitrusting.
Checklist
- Motorbeurt: olie en oliefilter, brandstoffilters, impeller en V-snaren volgens de handleiding
- Grondige inspectie van de tuigage, van masttop tot puttingen
- Afsluiters onderhouden (schoongemaakt en gevet waar de fabrikant dat toestaat) en gecontroleerd op corrosie
- Romp gecontroleerd op osmoseblaasjes, schade en scheurtjes bij de kielnaad
- Lieren onderhouden: uit elkaar gehaald, schoongemaakt en licht ingevet
- Gasinstallatie gecontroleerd; in sommige landen is een periodieke keuring verplicht
- Reddingsvlot en reddingsvesten onderhouden op de intervallen van de fabrikant
Om de paar jaar
Klussen met een lange termijn vergeet je het makkelijkst, omdat niemand aan boord nog weet wanneer ze voor het laatst zijn gedaan. Juist daarom horen ze in een vastgelegde onderhoudsgeschiedenis.
Staand want wordt vaak na ongeveer 10 tot 15 jaar vervangen, en veel verzekeraars hanteren een eigen leeftijdsgrens of vragen om een keuring van de tuigage. Volg dus je polis en het advies van een rigger. Lopend want, zeilen en slangen vervang je op conditie, niet op de kalender.
Checklist
- Professionele keuring van de tuigage, vooral voor lange tochten
- Staand want vervangen op de leeftijd die je rigger of verzekeraar aanraadt
- Afsluiters en huiddoorvoeren vervangen bij slijtage of corrosie
- Slangen, slangklemmen en injectiebocht vervangen op conditie
- Zeilen laten nakijken door een zeilmaker; bijsnijden of vervangen als het profiel weg is
- Oude lagen antifouling verwijderen en opnieuw opbouwen als ze te dik worden
- Koelvloeistof vervangen op het interval uit de motorhandleiding
Deze gids is alleen algemeen advies: volg altijd de handleiding van de fabrikant en vraag bij twijfel een erkende rigger, zeilmaker of monteur.